Co dzieje się podczas wizyty u notariusza, gdy spadkobiercy potwierdzają nabycie spadku?

Spadkobiercy zgłaszają się do notariusza w celu prawnego potwierdzenia praw do majątku zmarłego. Efektem tej czynności jest dokument wskazujący krąg osób uprawnionych oraz przypadające im udziały. Takie ustalenie zastępuje postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku i umożliwia dalsze kroki prawne. Głównym celem procedury jest zapewnienie możliwości legalnego przejęcia zarządu nad odziedziczonym mieniem.

 

Po co spadkobiercy przychodzą do notariusza?

Spotkanie w kancelarii kończy się sporządzeniem dokumentu potwierdzającego przejście praw na osoby powołane do dziedziczenia. Uzyskany akt poświadczenia dziedziczenia w Toruniu rejestruje się niezwłocznie w centralnym Rejestrze Spadkowym. Bazę tę prowadzi Krajowa Rada Notarialna dla całego kraju.

Od momentu wpisu spadkobiercy zyskują pełne prawo do legitymowania się tytułem spadkowym. Mogą wtedy wypłacić środki z konta bankowego zmarłego lub dokonać zbycia udziałów w nieruchomości. Uzyskany w kancelarii dokument ma moc prawną równą prawomocnemu orzeczeniu sądowemu.

Jak wygląda wstępna rozmowa w kancelarii?

Rozmowa ze spadkobiercami służy ustaleniu stanu faktycznego oraz przygotowaniu listy niezbędnych dokumentów. W praktyce kancelarii notarialnej Joanny Krystek-Goleniewskiej wskazujemy stronom, które konkretnie odpisy aktów stanu cywilnego należy zgromadzić przed podpisaniem aktu. Wymagane jest również zaświadczenie o numerze PESEL spadkodawcy oraz odpis aktu zgonu.

W przypadku dziedziczenia domów lub mieszkań uczestnicy postępowania podają numery ksiąg wieczystych. Na tym etapie dokumenty geodezyjne nie są standardowo wymagane. System teleinformatyczny pozwala notariuszowi samodzielnie zweryfikować stan prawny nieruchomości na podstawie samego numeru księgi wieczystej.

W jakiej kolejności odbywają się czynności?

Postępowanie rozpoczyna się od spisania protokołu dziedziczenia przy udziale wszystkich potencjalnych spadkobierców. Uczestnicy składają oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Obejmują one informacje o istnieniu testamentów oraz innych osobach mogących wchodzić w rachubę jako spadkobiercy.

Kolejnym krokiem jest sporządzenie właściwego aktu potwierdzającego przejście praw majątkowych. Notariusz odczytuje treść dokumentu na głos, po czym składa swój podpis. Całość zamyka wprowadzony przez notariusza wpis do elektronicznego Rejestru Spadkowego.

Kiedy sprawę można zakończyć na jednej wizycie?

Sprawę udaje się sfinalizować podczas jednego spotkania, gdy w kancelarii zjawią się wszyscy uprawnieni z kompletem dokumentów. Notariusz przeprowadza wówczas ciąg czynności w jednym dniu. Obejmuje to otwarcie i ogłoszenie testamentu, spisanie oświadczeń w protokole oraz rejestrację aktu.

Podstawowym warunkiem jest zgodny wniosek wszystkich potencjalnych spadkobierców. Brak sporów co do kręgu osób powołanych do spadku i wysokości poszczególnych udziałów pozwala na płynne procedowanie. Podstawę naliczenia opłat za te czynności stanowi taksa notarialna, której maksymalne stawki reguluje odpowiednie rozporządzenie.

Jak działa procedura przy braku wspólnej obecności?

Brak możliwości jednoczesnego spotkania wszystkich stron wymusza zastosowanie tak zwanego trybu sukcesywnego. Notariusz przygotowuje projekt protokołu dziedziczenia zawierający oświadczenia pierwszego stawiającego się uczestnika. Poszczególni spadkobiercy akceptują ten projekt w dogodnych dla siebie terminach.

Mogą to zrobić w dowolnej innej kancelarii notarialnej na terenie kraju. W naszej praktyce notarialnej finalizujemy dokument po uzyskaniu oświadczeń od wszystkich powołanych uczestników. Dopiero komplet zgód pozwala na sporządzenie ostatecznego aktu i jego wpisanie do systemu teleinformatycznego.

Kiedy notariusz odmawia potwierdzenia praw do spadku?

W przypadku spadków otwartych przed 1 lipca 1984 roku jedyną przewidzianą prawem drogą pozostaje postępowanie sądowe. Przed tą datą spadkodawcy w Polsce nie posiadali przypisanego numeru PESEL. Taka sytuacja dotyczy osób zmarłych we wskazanym okresie historycznym.

Brak tego identyfikatora uniemożliwia dokonanie technicznego wpisu w Rejestrze Spadkowym. W takim przypadku notariusz musi skierować strony na drogę postępowania przed sądem rejonowym właściwym dla ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego. Podobna konieczność występuje, gdy spadkobiercy pozostają w sporze.

Co zapamiętać o procedurze w kancelarii notarialnej?

Przebieg czynności notarialnych zależy od kilku kluczowych czynników proceduralnych i przygotowania samych uczestników. Prawidłowe załatwienie sprawy spadkowej poza sądem wymaga spełnienia określonych warunków formalnych.

Przygotowując się do spotkania, należy zadbać o:

• zgromadzenie kompletu dokumentów urzędowych (odpisy aktów stanu cywilnego, odpis aktu zgonu, zaświadczenie o numerze PESEL zmarłego),
• brak sporu między spadkobiercami co do wielkości poszczególnych udziałów i ważności pozostawionego testamentu,
• obecność osób powołanych do dziedziczenia w jednej kancelarii lub wcześniejszy wybór trybu sukcesywnego,
• znajomość numerów ksiąg wieczystych dla wszystkich odziedziczonych nieruchomości gruntowych i lokalowych.

Akt poświadczenia dziedziczenia potwierdza prawa spadkobierców i po rejestracji w Rejestrze Spadkowym zastępuje orzeczenie sądu. Kluczowe są: komplet dokumentów, numer PESEL spadkodawcy, odpis aktu zgonu i numery ksiąg wieczystych przy nieruchomościach. Gdy wszyscy spadkobiercy są zgodni i obecni, sprawę można zakończyć podczas jednej wizyty; przy braku wspólnej obecności stosuje się tryb sukcesywny. Spadki otwarte przed 1 lipca 1984 roku wymagają postępowania sądowego.

FAQ

Jakie dokumenty są potrzebne do aktu poświadczenia dziedziczenia?

Potrzebne są przede wszystkim odpis aktu zgonu, zaświadczenie o numerze PESEL spadkodawcy oraz odpisy aktów stanu cywilnego spadkobierców. Przy dziedziczeniu nieruchomości należy podać numery ksiąg wieczystych. Dokumenty geodezyjne zwykle nie są wymagane.

Czy akt poświadczenia dziedziczenia można uzyskać podczas jednej wizyty?

Tak, jeśli wszyscy spadkobiercy stawią się razem, są zgodni co do dziedziczenia i mają komplet dokumentów. Wtedy notariusz może sporządzić protokół, odczytać akt i zarejestrować go w Rejestrze Spadkowym tego samego dnia. Brak zgody lub brak obecności wszystkich osób wydłuża procedurę.

Co oznacza tryb sukcesywny przy poświadczeniu dziedziczenia?

To procedura stosowana, gdy spadkobiercy nie mogą pojawić się jednocześnie w jednej kancelarii. Notariusz przygotowuje projekt protokołu dziedziczenia, a pozostali uczestnicy akceptują go później, także w innej kancelarii notarialnej. Ostateczny akt powstaje dopiero po zebraniu wszystkich wymaganych oświadczeń.

Kiedy notariusz nie może potwierdzić nabycia spadku?

Notariusz nie może prowadzić sprawy, gdy spadek został otwarty przed 1 lipca 1984 roku. W takich przypadkach konieczna jest droga sądowa. Przeszkodą jest też spór między spadkobiercami albo brak możliwości ustalenia wszystkich osób uprawnionych.

Czy do poświadczenia dziedziczenia potrzebne są dokumenty geodezyjne nieruchomości?

Nie, dokumenty geodezyjne zwykle nie są potrzebne. Wystarczy podać numery ksiąg wieczystych, na podstawie których notariusz może zweryfikować stan prawny nieruchomości. To upraszcza przygotowanie sprawy spadkowej.